Uroczystość wręczenia odznaczeń „Za zasługi dla więziennictwa” – Warszawa, 25 lutego 2026 r.
25 lutego 2026 r. w Muzeum Katyńskim w Warszawie odbyła się uroczystość wręczenia pośmiertnych odznaczeń „Za zasługi dla więziennictwa”. W uroczystości wziął udział wiceprezes Stowarzyszenia Rodzina Ponarska Przemysław Namsołek. Jedną z odznaczonych osób został Stefan Ławcewicz, ofiara Zbrodni Ponarskiej.
Stefan Ławcewicz urodził się w 1903 r. w Szawlach. Ukończył polskie gimnazjum w Kownie, a następnie studiował medycynę na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. W drugiej połowie 1941 r. na własną prośbę został zatrudniony jako lekarz w więzieniu na Łukiszkach w Wilnie. Ławcewicz wiedział o tym, że w więzieniu może oddać nieocenione usługi dla aresztowanych Polaków. Oprócz leczenia więźniów, pouczał ich, jak należy symulować choroby, żeby mogli trafić do szpitala więziennego, przenosił grypsy od więźniów do ich rodzin, przekazywał wiadomości ustnie, dostarczał żywność głodującym Polakom. W styczniu 1944 r. Ławcewicz przystąpił do Kedywu Armii Krajowej, gdzie prowadził działalność dywersyjną. Brał udział m.in. w zdobyciu broni palnej, czy uszkodzeniu torów kolejowych pod Wilnem. W maju 1944 r. pomógł w ucieczce żołnierzowi Armii Krajowej, który był osadzony w więzieniu na Łukiszkach. Ten fakt przyczynił się do aresztowania Ławcewicza. 4 lipca 1944 r. został on zamordowany w Ponarach, jako jedna z ostatnich ofiar Zbrodni Ponarskiej.
W wielu publikacjach poświęconych Armii Krajowej na Wileńszczyźnie znajdują się informacje na temat Ławcewicza, ale niemal zawsze podawane jest imię Szczepan. Na podstawie akt studenckich odnalezionych w Litewskim Centralnym Archiwum Państwowym w Wilnie Przemysław Namsołek ustalił, że faktycznie miał na imię Stefan.
W związku z tym, że nie udało się odnaleźć rodziny Ławcewicza, odznaczenie odebrał naczelnik Aresztu Śledczego w Gdańsku mjr Piotr Trzciński wspólnie z Przemysławem Namsołkiem. Areszt Śledczy w Gdańsku będzie kultywował pamięć o Stefanie Ławcewiczu.
